Azərbaycanda qadınların müddətdən artıq həqiqi hərbi xidmətə qəbulunda mühüm dəyişiklik edilib. Qadın hərbi qulluqçularla bağlanan ilk müqavilənin müddəti 3 ildən 6 aya endirilib.
Dəyişiklik “Hərbi xidmətkeçmə haqqında” Əsasnamənin və “Hərbi vəzifə və hərbi xidmət haqqında” Qanunun müvafiq müddəalarına edilib. Qanun dəyişikliyi Milli Məclisdə qəbul edildikdən sonra Prezident İlham Əliyev tərəfindən 17 mart 2026-cı ildə təsdiqlənib.
Sentyabrın 30-da isə Baş nazir Əli Əsədov həmin qanun dəyişikliyinin icrası məqsədilə Nazirlər Kabinetinin müvafiq qərarını imzalayıb.
Qərarla bağlaşma əsasında həqiqi hərbi xidmətə daxilolma qaydalarında qadınlar üçün ilk müqavilə müddəti 3 ildən 6 aya uyğunlaşdırılıb.
Üç ildən altı aya
Əvvəlki qaydalara əsasən, müddətdən artıq həqiqi hərbi xidmətə qəbul edilən qadınlarla bağlanan ilk müqavilənin müddəti 3 il idi.
Yeni dəyişikliklə bu müddət 6 ay müəyyən edilib.
Eyni zamanda, ehtiyatdan hərbi xidmətə daxil olan şəxslər və qanunvericilikdə nəzərdə tutulan digər kateqoriyalar üçün ilk müqavilənin 3 illik müddəti saxlanılıb.
Beləliklə, dəyişiklik yalnız qadın hərbi qulluqçularla bağlanan ilkin müqaviləyə aiddir. Bu, qadınların hərbi xidmətə məcburi çağırılması və ya ümumi hərbi xidmət müddətinin 6 aya endirilməsi anlamına gəlmir.
Söhbət məhz müddətdən artıq həqiqi hərbi xidmətə könüllü daxil olan qadınlarla bağlanan ilk müqavilənin müddətindən gedir.
Qadınların hərbi xidmətində yeni mexanizm
Azərbaycan qanunvericiliyində qadınların müddətdən artıq həqiqi hərbi xidmət keçməsi mümkündür. 2026-cı ilin əvvəlində aparılan dəyişikliklər isə bu sahədə müqavilə mexanizminə yeni yanaşma gətirib.
Qanunun yeni redaksiyasında əvvəlki “ehtiyatdan daxil olanlar və qadınlar – 3 il” ifadəsi “ehtiyatdan daxil olanlar – 3 il, qadınlar – 6 ay” formasında dəyişdirilib. Eyni dəyişiklik həm “Hərbi xidmətkeçmə haqqında” Əsasnaməyə, həm də “Hərbi vəzifə və hərbi xidmət haqqında” Qanunun 38.1.2-ci maddəsinə tətbiq edilib.
Bu isə dəyişikliklərin sadəcə inzibati qərar deyil, qanunvericilik səviyyəsində təsbit edilmiş yeni hüquqi mexanizm olduğunu göstərir.
Deputatlardan münasibət varmı?
Məsələ Milli Məclisdə müzakirə edilərkən dəyişikliklə bağlı əsaslandırma deputatların iştirakı ilə keçirilən komitə və plenar müzakirələrdə təqdim olunub. Açıq mətbuatda aparılan axtarış zamanı isə hazırkı qərarla bağlı ayrıca fərdi mövqe bildirən konkret deputatın açıqlamasını etibarlı şəkildə təsdiqləmək mümkün olmadı.
Yeni qayda qadınların hərbi xidmətə qəbulunun qarşısını almaq deyil, əksinə, xidmətə daxil olan qadınlar üçün ilkin müqavilə mərhələsini daha qısa müddətə müəyyənləşdirməkdən ibarətdir.
Üç illik ilkin müqavilənin altı aya endirilməsi qadın hərbi qulluqçunun xidmətə uyğunlaşmasını və sonrakı qərarını daha çevik şəkildə verməsinə imkan yaradan mexanizm kimi təqdim edilir.
Beləliklə, Azərbaycanda qadınların müddətdən artıq həqiqi hərbi xidmətə qəbulunda yeni hüquqi model formalaşdırılıb: Bu dəyişiklik artıq qanunvericilikdə təsbit olunub və Nazirlər Kabinetinin 30 sentyabr 2026-cı il tarixli qərarı ilə tətbiq qaydaları da yeni normaya uyğunlaşdırılıb.
Yazar: Ülkər Fərmanqızı
